David Encaoua · Mayo de 2020 · Sifriaténou
דער טעקסט וואָס מיר שטעלן פֿאָר איז די פּערזענלעכע איבערזעצונג פֿון אַן ענגלישער ווערסיע; מע געפֿינט זי אין דער שטודיע פֿון Fred Rosner, The Physician's Prayer attributed to Moses Maimonides, Bulletin of the History of Medicine, Vol. 41, n° 5 (Septiembre-Octubre de 1967), p. 440-454.
אין דײַן אײביקער השגחה האָסטו מיך אױסדערוויילט צו היטן אױף דעם לעבן און די געזונט פֿון דײַנע באַשעפֿענישן. איך בין נאָענט צו טאָן די חובֿות פֿון מײַן פֿאַך. שטיץ מיך, אַלמעכטיקער גאָט, אין די דאָזיקע גרױסע אַרבעטן וואָס קענען נוצן דער מענטשהײט, ווײַל אָן דײַן הילף וועט אַפֿילו די קלענסטע זאַך נישט דערגרײכן איר ציל.
באַגײַסטער מיר ליבע צו מײַן קונסט און צו דײַנע באַשעפֿענישן. דערלאָז נישט אַז דער דאָרשט נאָך געווינס, די אַמביציע פֿון רום און באַוווּנדערונג זאָלן זיך אַרײַנמישן אין מײַן פֿאַך, ווײַל זײ זײַנען די שונאים פֿון דער אמת און פֿון דער ליבע פֿאַר דער מענטשהײט און קענען אָפּנאַרן אין דער גרױסער אױפֿגאַבע פֿון היטן אױפֿן וווילזײַן פֿון דײַנע באַשעפֿענישן.
באַהיט די קראַפֿט פֿון מײַן גוף און פֿון מײַן נשמה אַז זײ זאָלן שטענדיק זײַן גרײט צו העלפֿן און צו שטיצן די רײַכע אַזױ ווי די אָרעמע, די גוטע אַזױ ווי די שלעכטע, די שונאים אַזױ ווי די פֿרײַנד. אינעם קרבן, לאָז מיך זען נאָר דעם מענטשלעכן באַשעפֿעניש וואָס לײַדט.
באַלױכט מײַן מוח, אַז ער זאָל דערקענען וואָס שטעלט זיך פֿאָר און אַז ער זאָל פֿאַרשטײן וואָס איז אָפּוועזנד אָדער באַהאַלטן. אַז ער זאָל נישט אױפֿהערן צו זען וואָס איז זעעוודיק, אָבער דערלאָז אים נישט זיך אָנמאָסן דעם כּוח צו זען וואָס קען נישט געזען ווערן, ווײַל איידל און אומבאַשטימט זײַנען די גרענעצן פֿון דער גרױסער קונסט פֿון היטן אױפֿן לעבן און אױף דער געזונט פֿון דײַנע באַשעפֿענישן.
מאַך אַז איך זאָל זײַן געמעסיק אין אַלץ, אָבער אומזעטיק אין מײַן ליבע צו דער וויסנשאַפֿט. דערווײַטער פֿון מיר די געדאַנק אַז איך קען אַלץ. גיב מיר די קראַפֿט, די ווילן און די געלעגנהײט צו פֿאַרברײטערן אַלץ מער און מער מײַנע קענטענישן.
אַ נײַ־סדרער פֿונעם געזעץ, בלײַבט Maïmonide אַ וועזנטלעכער גליד אין דער קײט פֿון דער ייִדישער טראַדיציע; ער איז אױך געווען אַ אױסגעצײכנטער דענקער. אָבער אַזעלכע באַטרעכטלעכע מעלות וואָלטן געקענט פֿאַרשטעלן זײַנע מעדיצינישע כּתבֿים, וואָס זײַנען אין קײן אופֿן נישט אַ קלענערער טײל פֿון זײַן ווערק. Maïmonide קלוגער תּלמודיסט, Maïmonide גרעסטער פֿילאָסאָף פֿונעם מיטל־עלטער… און נאָך דערצו, Maïmonide מאַן פֿון וויסנשאַפֿט!
ווי פֿאַרגלײַכט מען, און אַפֿילו פֿאַראײניקט מען, די דאָזיקע דרײַ געביטן וואָס די מאָדערנקײט האָט אונדז געלערנט צו צעשײדן ראַדיקאַל? ווײַל וואָס דערשײַנט אונדז ווי פֿילצאָליקע ריכטונגען וואָלט גוט געקענט אין דער אמתן זיך צוזאַמענפֿירן און אָנטײלנעמען אין אַן אײנציקן און קאָנסעקווענטן פּלאַן אין זײַן פֿאַרשידנקײט. די הײלונג דורכן וויסן, אָדער מער פּינקטלעך וואָס מע באַצײכנט ווי די הײלונג דורכן גײַסט, איז דאָס מײַסטערשטיק פֿונעם מעדיצינישן צוגאַנג אָנגענומען פֿון Maïmonide, אָבער עס איז עס פּונקט אַזױ שױן אינעם פֿירער פֿאַר די פֿאַרבלאָנדזשעטע און נישט ווייניקער אינעם משנה תּורה.
אױב מע פֿאַרגלײַכט זי מיט דער אָריגינעלער ווערסיע פֿון דער שבֿועה פֿון Hipócrates, באַמערקט מען אַ וויכטיקן חילוק. אין דער שבֿועה פֿון Hipócrates שווערט דער דאָקטער פֿאַר די אָפּהיטנדיקע געטערס פֿון דער מעדיצין. אין דער תּפֿילה האַנדלט זיך עס אין גאַנצן נישט וועגן אַ שבֿועה פֿונעם דאָקטער פֿאַרן באַשעפֿער גאָט, נאָר וועגן דער אָנערקענונג פֿון זײַט פֿונעם דאָקטער אַז ער שעפּט זײַן פֿעיִקײט צו הײלן פֿון גאָט אַלײן, ווי דער באַשעפֿער פֿון די באַשעפֿענישן וואָס דער דאָקטער פֿאַרפֿליכט זיך צו הײלן.
עס איז אַ רעליגיעזער חיובֿ (מצווה) וואָס לײגט זיך אַרױף אױפֿן דאָקטער צו הײלן דעם קראַנקן. Maïmonide לאָזט עס אַרױסגײן פֿונעם פּסוק פֿון דבֿרים 22:2. דער דאָקטער האַנדלט ווי אַ נבֿיא וועלכן גאָט וואָלט געגעבן אָנווײַזונגען צו לערנען דעם פֿאָלק.
די אױסיבונג פֿון דער מעדיצין לױט דער תּפֿילה פֿאָדערט פֿונעם דאָקטער אַ פֿאָרעם פֿון מילדקײט, פֿון האַרמאָניע אָדער פֿון מעסיקײט, רײצנדיק צו אױסמײַדן די מיסברױכיקע און שווערע פּראַקטיקעס. מע דאַרף אױסמײַדן די שווערע אָדער האַרטע מעדיקאַציעס, דעם אָנקער צו אָפֿטע פֿלעבאָטאָמיעס (בלוטלאָזונגען), אָדער אױך די אומגעריכטע כירורגישע אַרײַנמישונגען. מע גיט פֿאָר מילדע פֿאָרעמען פֿון אַרײַנמישונג: אַ צוגעפּאַסטע עסן־דיעטעטיק, מעדיקאַציעס אױף דער באַזע פֿון פֿלאַנצן, דער אָנקער צו אַ שטענדיקער פֿיזישער געניטונג, און איבער אַלעם די זוכונג נאָך אַ פּסיכישער האַרמאָניע, אַז דער גוף זאָל נישט געשטערט ווערן פֿונעם אומאָרדענונג פֿונעם גײַסט. פֿאַרהיטן פֿאַר הײלן דאַכט צו זײַן די לאָזונג.
די תּפֿילה ווײַזט אױף אַ פּערזענלעכע קאָנצעפּציע פֿון דער באַציִונג מיט יעדן פּאַציענט. דער דאָקטער קען נישט צוקומען צום פֿאַרשטײן פֿון ווועלכן עס איז קערפּערלעכן אומאָרדענונג פֿון זײַן פּאַציענט אױב ער האָט זיך נישט גענומען די מי פֿריִער בעסער צו דערקענען די אױסשטעכנדיקע שטריכן פֿון דער פּערזענלעכקײט פֿונעם פּאַציענט, פֿון זײַן לעבנס־שטײגער, פֿון זײַנע נטיות און פֿון זײַן גײַסטיקן צושטאַנד בכלל. די פֿלעג געגעבן צום קראַנקן גוף טאָר זיך קײן מאָל נישט אױספּטרן פֿון דער אױספֿאָרשונג וועגן אַ מעגלעכן פּסיכישן אורשפּרונג פֿון דער קרענק.
עס איז דורך דעם דאָזיקן פּסיכאָסאָמאַטישן קאָמפּאָנענט אַז עס פּאַסט צו פֿאַרשטײן דעם מײמונישן באַגריף פֿון דער הײלונג דורכן גײַסט.
באַגרענעצן די מעדיצינישע דיאַגנאָז צום רײנעם קערפּערלעכן אומאָרדענונג איז אַ מניעה צו דער הײלונג. מע קען עס נאָר אַריבערשטײַגן אױב מע רופֿט זיך צום גײַסט, אַזױ דעם פֿונעם באַגײַסטערטן דאָקטער ווי דעם פֿונעם פֿאַרצווײפֿלטן פּאַציענט. אין דעם זין וואָלט דער מעדיצינישער שפּרוך פֿון Maïmonide נישט זײַן «אַ געזונטער מוח אין אַ געזונטן גוף», נאָר אײדער אַ «געזונטער גוף דורך אַ געזונטן מוח». נישט mens sana in corpore sano נאָר אײדער corpus sanum pro mente sana!