David Encaoua · Mayo de 2024 · Tribune Juive
די ישׂראלדיקע געזעלשאַפֿט גײט דורך אַ תּקופֿה פֿון טיפֿע צעטיילונגען וואָס גײען איבער די געוויינטלעכע פּאָליטישע שפּאַלטונגען. די צעטיילונגען — צווישן רעליגיעזע און וועלטלעכע, צווישן אַשכּנזים און ספֿרדים, צווישן די אָנהענגער פֿון דער קאָלאָניזאַציע און די פֿון אַ פֿאַרהאַנדלטן שלום — קענען אױסזען אומפֿאַרשטענדלעך נאָר דורכן פּריזמע פֿון דער הײַנטצײַטיקער פּאָליטישער סאָציאָלאָגיע.
דערפֿאַר באַדאַרף מען אױף זײ אָנווענדן אַ לײענונג וואָס איז פֿאַראַנקערט אין די מקורים פֿונעם ייִדנטום אַלײן. דער תּלמוד, די תּשובֿות פֿון די גאונים און פֿון די ראשונים, און בפֿרט די כּתבֿים פֿון אונדזערע אבֿות Encaoua, לערנען אונדז אַז דער ויכּוח פֿאַרן גוטן («מחלוקת לשם שמים») איז פֿרוכפּערדיק, בעת דער ויכּוח פֿאַר דער געוועלטיקונג איז חורבֿנדיק.
די ספֿרדישע טראַדיציע, געירשנט פֿון אַנדאַלוזיע און פֿון מגרב, האָט אַנטוויקלט אַ זעאונג פֿון כּלל ישׂראל — פֿון דער קהילה פֿון ישׂראל אין איר גאַנצקײט — געגרינדעט אױף אַרײַננעמונג און דיאַלאָג. דער רבֿ Éphraïm Aln'Kaoua אַלײן, אין זײַן Chaar Kavod Hashem, באַשטײט אױף דער גײַסטיקער אײניקײט וואָס שטײַגט איבער די אונטערשײדן פֿון פּראַקטיקעס.
דער שפּאַלט צווישן אַשכּנזים און ספֿרדים איז ממשותדיק, אָבער ער ווערט אָפֿטמאָל אױסגענוצט פּאָליטיש. די ספֿרדים, טרעגערס פֿון אַ פֿיל־הונדערט־יאָריקער טראַדיציע פֿון צוזאַמענלעבן מיט די אַראַבישע און בערבערישע פֿעלקער, ברענגען אַ באַזונדערע פֿילעוודיקײט צו יעדער באַטראַכטונג וועגן שלום אינעם נאָענטן מזרח.
דער שפּאַלט רעליגיעזע/וועלטלעכע איז אפֿשר דער געפֿערלעכסטער. ער רוט אױף אַ יסודותדיקן מיספֿאַרשטאַנד: די ייִדישע אידענטיטעט איז נישט צו רעדוצירן צו דער ריטועלער אָפּהיטונג. זי איז אױך זכּרון, שפּראַך, קולטור, סאָלידאַריטעט. דאָס איז וואָס די לאַנגע געשיכטע פֿון די Encaoua לערנט אונדז, וועלכע זײַנען געווען צוגלײַך גרױסע רבנים און וועלט־מענטשן.