David Encaoua · Julio de 2024 · Times of Israël — Blog David Encaoua
דער ציוניזם איז קײן מאָל נישט געווען אַ מאָנאָליטישע אידעאָלאָגיע. פֿון זײַנע אָנהײבן אין סוף 19טן יאָרהונדערט האָבן זיך פֿאַרשידענע שטראָמען געשטעלט קעגן אַנאַנד אַרום דער יסודותדיקער פֿראַגע: וואָס איז דער ציוניסטישער פּראָיעקט?
דער סאָציאַליסטישער ציוניזם (Borochov, Katznelson) האָט געוואָלט שאַפֿן אַ נאַציאָנאַלע ייִדישע הײם געגרינדעט אױף אַרבעט און סאָציאַלער יושר. דאָס איז דער שטראָם וואָס האָט באַהערשט די ערשטע צענדליק־יאָרן פֿונעם מדינת ישׂראל.
דער רעליגיעזער ציוניזם (Kook דער פֿאָטער און דער זון) האָט געזען אינעם אומקער קײן ציון די משיחישע אױספֿירונג פֿון דער געטלעכער הבטחה. דער דאָזיקער שטראָם, אַ מינדערהײט אין זײַן אָנהײב, איז געוואָרן הערשנדיק נאָך 1967 און די אײַננעמונג פֿון יהודה ושומרון.
דער קולטורעלער ציוניזם (Ahad Ha'am) האָט געזען ישׂראל נישט ווי די הײם פֿון אַלע ייִדן, נאָר ווי דער קולטורעלער און גײַסטיקער צענטער פֿון דער ייִדישער וועלט. אַ טיפֿע זעאונג, אָפֿטמאָל פֿאַרנאַכלעסיקט.
דער רעוויזיאָניסטישער ציוניזם (Ze'ev Jabotinsky) האָט פֿאַרטײדיקט אַ ייִדישע מדינה אױף בײדע ברעגן פֿונעם ירדן, מיט אַ מאַכטיקער נאַציאָנאַליסטישער זעאונג. דער Likud איז זײַן יורש.
פֿאַר דער ספֿרדישער טראַדיציע פֿאָרגעשטעלט פֿון די Encaoua זײַנען די דאָזיקע וויכּוחים נישט אַבסטראַקט. די ייִדן פֿון מגרב האָבן געמאַכט זײער עליה שפּעט, אָפֿטמאָל געשטופּט פֿון דער דעקאָלאָניזאַציע. זײ האָבן געירשנט אַ זעאונג פֿונעם ציוניזם געגרינדעט אױף איבערלעבן און אידענטיטעט, מער ווי אױף אידעאָלאָגיע.