דער מלאח פֿון Salé איז מוסטערהאַפֿט אין מער ווי איין אַספּעקט. דער דאָזיקער אָרט האָט באַהערבערגט אַ וויכטיקע דינאַסטיע פֿון רבנישע ריכטער (dayanim), אַלע אַרויסגעקומען פֿון איין און דערזעלבער יחוס-שורה, יענער פֿון די Encaoua. די דאָזיקע יחוס-שורה, פֿון שפּאַנישן אָפּשטאַם, גייט צוריק צום 14טן יאָרהונדערט, און אַפֿילו פֿריִער לויט דעם בוים וואָס געפֿינט זיך אויפֿן וועבזײַטל encaoua.org. די פֿאָרשטייער פֿון דער דאָזיקער יחוס-שורה האָבן דורכגעגאַנגען גאַנץ צפֿון-אַפֿריקע, פֿון אַלזשיר ביז מאַראָקאָ, און האָבן געהאַט אַ סך קאָנטאַקטן אַרום דעם מיטללענדישן ים-באַסיין.
דער מלאח פֿון Salé איז מוסטערהאַפֿט אין מער ווי איין אַספּעקט. ערשטנס, האָט דער דאָזיקער אָרט באַהערבערגט אַ וויכטיקע דינאַסטיע פֿון רבנישע ריכטער (dayanim), אַלע אַרויסגעקומען פֿון איין און דערזעלבער יחוס-שורה, יענער פֿון די Encaoua. זיי האָבן אויסגעאיבט אַ גרויסע השפּעה אויף זייערע גלויבנס-ברידער פֿונעם מאַראָקאַנער ייִדישקייט און, מער אַלגעמיין, אויף אַלע יענע פֿונעם ספֿרדישן ייִדישקייט. צווייטנס, דאַנק דער אָנערקענונג פֿון דעם גײַסטלעכן ווערט וואָס די פֿאָרשטייער פֿון דער דאָזיקער יחוס-שורה האָבן ניט אויפֿגעהערט פֿאָרצושטעלן, און צום דרך-ארץ צו דער מוסולמענישער רעליגיע וואָס זיי האָבן ניט אויפֿגעהערט אויסצואיבן, איז דער מלאח פֿון Salé געווען אַ בינע פֿון אַן אײַנשטימונג, וואָס מע קען באַצייכענען ווי האַרמאָניש, צווישן ייִדן און מוסולמענער. ניט נאָר האָבן זיך די באַטרעפֿנדיקע דיגניטאַרן פֿון די צוויי רעליגיעס אָפֿט געטראָפֿן אין Salé, נאָר דערצו האָבן זיך די לאָקאַלע מוסולמענישע און ייִדישע באַפֿעלקערונגען טיף רעספּעקטירט פֿאַר דער אײַנשטעלונג פֿונעם פֿראַנצויזישן פּראָטעקטאָראַט אין 1912. דריטנס, האָט דער מלאח פֿון Salé דאָס באַמערקלעכע, וואָס ער איז געווען דער אָרט פֿון אויפֿבליִונג פֿון אַ שפֿעדיקער ייִדישער ליטעראַטור, פֿון פֿאַרשידענער נאַטור, טעאָלאָגישער, ליטורגישער, יוריסטישער און פּאָעטישער, און וועמעס ווערט איז ברייט אָנערקענט נאָך הײַנט.
אינעם 14טן יאָרהונדערט איז אין Fès געבויט געוואָרן דאָס ערשטע ייִדישע קוואַרטאַל, אָפּגעשיידט פֿונעם רעשט פֿון דער באַפֿעלקערונג. דאָס דאָזיקע קוואַרטאַל איז אויפֿגעבויט געוואָרן אויף אַן אַלטן זאַלץ-מאַרק, אַ פּראָדוקט וואָס מע זאָגט millah אויף אַראַביש. דאָס איז מסתּמא דער אָפּשטאַם פֿונעם וואָרט מלאח צו באַצייכענען די ייִדישע קוואַרטאַלן אין מאַראָקאָ. פֿאַר וואָס האָבן די ייִדן געמוזט וווינען אין אַ ספּעציפֿישן אָרט אין פֿאַרגלײַך מיט זייערע אַראַבישע מיטבירגער? די פֿראַגע ווערט נאָך אַלץ באַהאַנדלט אין אונדזערע טעג. עטלעכע האַלטן אַז די מוסולמענישע פֿירער האָבן אויפֿגעשטעלט אַ באַזונדערן אָרט פֿון וווינונג פֿאַר די ייִדן צו באַפֿרידיקן די פֿאָדערונג פֿון דער מוסולמענישער באַפֿעלקערונג, וואָס איז געווען אָנגעמאַטערט פֿון צוזאַמענלעבן מיט ניט-מוסולמענער. לויט דער דאָזיקער דערקלערונג וואָלט דער מלאח איבערזעצן אַ דיסקרימינאַטאָרישע דימענסיע. אַנדערע דערקלערונגען ברענגען דעם אַרגומענט אַז דער מלאח האָט געהאַט אַ באַשיצנדיקע כּוונה, דינענדיק ווי אַ מקלט פֿאַר דער ייִדישער באַפֿעלקערונג כּדי זי צו באַשיצן פֿון אפֿשרדיקע אַטאַקעס.
סײַ ווי די דערקלערונג פֿון דער דאָזיקער צואָרדענונג פֿון די ייִדן צו אַ ספּעציפֿישער וווינונג אין די שטעט פֿון מאַראָקאָ, איז וויכטיק צו באַמערקן אַז די צואָרדענונג האָט נאָר נוגע געווען דער וווינונג פֿון אַכסניא, און ניט דעם אָרט פֿון אויסיבן די פּראָפֿעסיאָנעלע באַציִונגען. די ייִדן האָבן געקענט אויסיבן זייערע פּראָפֿעסיעס אויסערהאַלב דעם מלאח. דאָס איז אפֿשר אין דער דאָזיקער טאָפּלטער פֿאַרבינדונג — צואָרדענונג פֿון וווינונג און פֿרײַהייט פֿון פּראָפֿעסיאָנעלער באַוועגונג — וווּ עס באַשטייען די באַזונדערקייטן פֿונעם לעבן פֿון די ייִדן אין מאַראָקאָ, פֿאַר דער אײַנשטעלונג פֿונעם פֿראַנצויזישן פּראָטעקטאָראַט אין 1912. מע דאַרף אָבער באַמערקן אַז עטלעכע ייִדן, יענע וואָס האָבן ניט אָנגענומען צו וווינען אין אָרטן אָפּגעשיידט פֿונעם רעשט פֿון דער באַפֿעלקערונג, האָבן בעסער געוואָלט זיך איבערקערן צו דער מוסולמענישער רעליגיע. מע געפֿינט דערפֿון שפּורן אין דעם פֿאַקט וואָס זייערע אָפּשטאַמיקע האָבן זיך אונטערגעשיידט דורך זייער אַקצענט און זייערע פֿאַמיליע-נעמען פֿון ייִדישן אָפּשטאַם.